5601
Helmond - R.K. Hortsedijk

 

5647
Tegelen - Algemene begraafplaats


 5682Ravenna - Cimitero Monumentale

THEMA 56 - KERAMIEK 1 : BAKSTEEN

INLEIDING

 keramiek op begraafplaatsen

Dit thema gaat over het materiaal van grafmonumenten,
dat keramiek wordt genoemd. Er zijn een viertal hoofdtypes:
grof keramiek, aardewerk, steengoed en porselein.
Bij keramiek op een begraafplaats kan het gaan om een totaal grafteken, uitgevoerd in keramiek, of om een keramisch object bij of op het graf.
Eén van de eerste keramische toepassingen waren ovale porseleinen fotootjes.

  1. GROFKERAMIEK : BAKSTEEN

Grofkeramische producten zijn van klei gebakken bouwmaterialen:
bakstenen en dakpannen.
Vaak wordt baksteen ondergebracht onder kunststeen,
feit is dat baksteen van (oppervlakte)klei wordt gebakken
en derhalve onder keramiek valt. De klei is rivierklei of zeeklei.
Omdat in Nederland weinig tot geen natuursteen voorkomt,
is de keuze voor baksteen een voor de hand liggende keuze.
Toch is er voor het plaatsen van een bakstenen grafteken nooit veel animo geweest.

kleine bakstenen graftekens

Er bestaan geen begraafplaatsen met louter bakstenen graftekens.
Als ze er al zijn kom je nooit  identieke grafmonumenten
van baksteen tegen, elk monument is uniek.
Er is veel variatie. Bakstenen zijn er in allerlei soorten
afhankelijk van de kleur, het maakproces, het formaat van de steen,
het metselverband, wel of niet geglazuurd, zonder of met andere materialen, maar de opvallendste variaties worden veroorzaakt
door het ontwerp en de vormgeving.

grote grafmonumenten van baksteen

Bij de bouw van grote grafmonumenten is het gebruik van baksteen
een voor de hand liggend materiaal, zeker in Nederland.
Maar ook daarvan wordt minder gebruik gemaakt dan je zou verwachten.
Als ze er zijn, hebben ze de vorm van grafkapellen, mausolea,
grafkelders en familiegraven.

Algemene Begraafplaats Tegelen

In Tegelen is van oudsher klei gewonnen voor de grofkeramische industrie.
Op de Algemene begraafplaats staan 15 bakstenen grafmonumenten 
en drie graven van fabrikantenfamilies staan zelfs op de Rijksmonumentenlijst.

Europa

Baksteen op Europese begraafplaatsen is zeldzaam. Men beschikt over eigen groeven met natuursteen. Een enkele keer kom je een eenvoudig grafteken met een grofkeramisch product tegen. Bij grotere bouwwerken, zoals grafkapellen of familiegraven in arcadegalerijen wordt vaker gebruik gemaakt van baksteen.
Heel opvallend is de begraafplaats in Ravenna, waar niet alleen de gebouwen zijn opgetrokken uit mattoncini rossi = rode baksteen, maar waar ook de begraafplaats vol staat met ‘laatste’ huizen van baksteen met dakpannen, waarin de familie weer bij elkaar komt na de dood:
vrijstaande huizen in diverse vormen en maten,
maar ook rijtjeshuizen met luxaflex en gordijntjes voor de ramen.

Lees het volledige artikel met veel voorbeelden

KERAMIEK 1 - BAKSTEEN, klik hier (PDF)

volgende keer KERAMIEK 2 - AARDEWERK